Ժամանակակից հայ հասարակական-ազգային դաշտին մէջ երիտասարդութեան ներգրաւման խնդիրը կը ներկայացուի որպէս ռազմավարական առաջնահերթութիւն։ Սփիւռքեան թէ հայրենական միջավայրերուն մէջ բազմիցս կը շեշտուի, որ երիտասարդութիւնը պէտք է ներգրաւել նոր միջոցներով եւ հաղորդակցական ձեւերով։ Սակայն խնդիրը աւելի խորքային է, քան միջոցներու փոփոխութիւնը. հարցը
կը վերաբերի փոխադարձ սպասումներու յստակացման, ինքնութեան վերիմաստաւորման եւ կառոյցներու հանդէպ վստահութեան ամրապնդման։
Երիտասարդութեան սպասումները ազգային կառոյցներէն
Հասարակագիտական ուսումնասիրութիւններ կը մատնանշեն, որ արդի երիտասարդութիւնը կը ձգտի՝
-Ինքնարտայայտման հարթակներու, ուր ան ոչ միայն հետեւորդ է, այլեւ որոշումներու ձեւաւորման մասնակից,
-Թափանցիկութեան եւ հաշուետուութեան,
-Արժէքներու յստակութեան, առանց կաղապարային պարտադրանքներու,
-Գործնական արդիւնքի տեսանելիութեան, այսինքն՝ իր մասնակցութիւնը պէտք է ունենայ շօշափելի հետեւանք։
Ազգային կառոյցները, իրենց կարգին, պատմականօրէն կրած են ինքնապահպանման եւ մշակութային շարունակականութեան պատասխանատուութիւնը։ Անոնք կազմաւորուած են այլ ժամանակներու եւ պայմաններու մէջ, ինչ որ երբեմն կը ստեղծէ գործելակերպի եւ մտածողութեան տարբերութիւն սերունդներու միջեւ։
Փոխադարձ սպասումներու համադրում
Հիմնական հարցը այն է, թէ արդեօ՞ք նորոգումը կը բաւարարէ երկու կողմերու սպասումները։ Թուային միջոցներու կիրարկումը եւ նոր ձեւաչափերը կրնան բարձրացնել տեսանելիութիւնը, սակայն առանց կառոյցներու ներքին մշակոյթի փոփոխութեան չեն լուծեր վստահութեան եւ մասնակցութեան խորքային հարցերը։
Ուստի անհրաժեշտ է տարբերել ձեւային նորոգութիւնը բովանդակայինէն։ Առաջինը կը վերաբերի գործիքներուն եւ արտաքին դրսեւորումներուն, իսկ երկրորդը՝ ղեկավարութեան եղանակին, ներառականութեան մակարդակին եւ արժէքներու կենսունակ վերիմաստաւորման։
Երիտասարդութեան պատրաստակամութիւնը
Հարցում. «երիտասարդութիւնը արդեօ՞ք պատրաստ է գոցելու բացը»։ Այս հարցը պէտք է դիտուի երկկողմանի։ Երիտասարդութիւնը միասնական ամբողջութիւն չէ. ան բազմաշերտ է՝ կրթական, ընկերային եւ մտածողական տարբերութիւններով։ Պատրաստակամութիւնը կախեալ է՝
-վստահութեան աստիճանէն,
-անձնական ձայնի արժեւորման զգացումէն,
-ազգային ինքնութեան կենսունակ ընկալումէն։
Երբ երիտասարդը կը զգայ, որ իր մասնակցութիւնը խորհրդանշական չէ, այլ ազդեցիկ եւ արդիւնաբեր, ան կը ցուցաբերէ աւելի գիտակից պատասխանատուութիւն եւ նուիրում։
Երկկողմանի լուծումներ՝ ի շահ հայ ազգի գոյատեւման
Հայ ազգի երկարաժամկէտ գոյատեւման եւ զարգացման համար անհրաժեշտ են հետեւեալ քայլերը.
1. Կառուցուածքային բարեփոխումներ ազգային կառոյցներուն մէջ
-Երիտասարդները ներգրաւելու որոշում գոյացնող մարմիններուն մէջ,
-Փորձառու եւ երիտասարդ սերունդներու միջեւ գործակցութեան ծրագրեր,
-Բաց եւ յստակ ծրագրային ընթացակարգեր։
2. Երիտասարդութեան պատասխանատուութեան խորացում
-Ազգային կրթական ծրագրեր, որոնք կը միացնեն ինքնութեան գիտակցութիւնը եւ մասնագիտական կարողութիւնները,
-Հանրային մասնակցութեան մշակոյթի զարգացում,
-Գիտակցական կամաւոր աշխատանք՝ ռազմավարական նպատակի ըմբռնումով։
3. Ինքնութեան կենդանի ընկալում
Հայկական ինքնութիւնը պէտք է դիտուի ոչ թէ որպէս անշարժ ժառանգութիւն, այլ որպէս շարունակական ստեղծագործ ընթացք։ Այս ընթացքին մէջ երիտասարդութիւնը կրնայ դառնալ նորարար ուժ, պայմանաւ որ կառոյցները ըլլան բաց, լսող եւ գործակցող։
Ի վերջոյ նորոգումը նպատակ չէ ինքնին, այլ միջոց՝ սերունդներու միջեւ վստահութեան ամրապնդման համար։ Խնդիրը ոչ միայն այն է, թէ ինչպէ՛ս ներգրաւել երիտասարդութիւնը, այլ թէ ինչպիսի՛ ազգային տեսլական կը ձեւաւորուի միատեղ աշխատանքի ընթացքին։ Երբ ազգային կառոյցները կը վերանային իրենց գործելակերպին, իսկ երիտասարդութիւնը կը ստանձնէ գիտակցական եւ հետեւողական մասնակցութիւն,
կը ձեւաւորուի առողջ եւ կենսունակ գործադաշտ։
Այս համակարգուած եւ գործակցական մօտեցումը կարեւոր է հայ ազգի գոյատեւման, ինքնութեան պահպանման եւ ապագայի ամրապնդման համար։
Յակոբ Աւ. Սրկ.Պարսումեան