Ժամանակակից կեանքի արագ ընթացքը հազիւ առիթ կու տայ մարդուն հանգստանալու։ Այս պատճառով, գիշերային կանոնաւոր քունը երբեմն երազ կրնայ թուիլ։

Սակայն քունը առողջ կեանքի համար նոյնքան կարեւոր է, որքան՝ առողջ սնունդն ու մարմնամարզութիւնը։ Լաւ քունը կը բարելաւէ ուղեղի գործունէութիւնը, տրամադրութիւնն ու ընդհանուր առողջութիւնը։

Բաւարար եւ որակեալ քունի պակասը կը բարձրացնէ բազմաթիւ հիւանդութիւններու եւ առողջական խանգարումներու վտանգը։ Անոնք կը տատանին սրտանօթային հիւանդութիւններէ եւ կաթուածէ մինչեւ գիրութիւն եւ կեդրոնացման պակաս։

Լաւ քունը միայն անկողինին մէջ անցուցած ժամերու քանակով չի սահմանուիր,

կը բացատրէ ԱՄՆ-ի Առողջապահութեան Ազգային Հիմնարկի (NIH) քունի մասնագէտ դոկտ. Մարիշկա Պրաուն։ «Առողջ քունը երեք հիմնական բաղադրիչներ ունի», կ’ըսէ ան։ «Առաջինը՝ քանի՞ ժամ կը քնանաք։ Երկրորդը՝ քունի որակը, այսինքն՝ անընդհատ քուն ունենալը։ Իսկ երրորդը՝ քունի կայուն եւ կանոնաւոր ժամանակացոյց ունենալը»։

Անոնք, որոնք գիշերային անկանոն ժամակարգով կ’աշխատին, յաճախ աւելի դժուարութիւն կ’ունենան որակեալ քուն ունենալու։ Նոյնպէս, մեծ լարուածութեան եւ ճնշումի ժամանակաշրջանները կրնան խանգարել մեր բնական քունը։ Սակայն կան բազմաթիւ միջոցներ, որոնք կը բարելաւեն քունի որակը։

Շատեր կը կարծեն, թէ քունը պարզապէս «դադարի ժամանակ» մըն է, երբ յոգնած ուղեղը կը հանգստանայ, կ’ըսէ Ռոչեսթըրի համալսարանի քունի հետազօտող դոկտ. Մայքըն Նետերգոր։ «Բայց ատիկա սխալ է», կ’աւելցնէ ան։ Մինչ դուք կը քնանաք, ձեր ուղեղը

կը շարունակէ աշխատիլ։ Օրինակ՝ քունը կ’օգնէ, որ ուղեղը պատրաստուի սորվելու, յիշելու եւ ստեղծագործելու։

Ուղեղը ունի մաքրող համակարգ մը, որ քունի ընթացքին կը հեռացնէ թունաւոր նիւթերը։

Մարդու քունի կարիքը կը փոխուի տարիքին հետ։ Մասնագէտները կը յանձնարարեն, որ դպրոցական տարիքի երեխաները ամէն գիշեր առնուազն ինը ժամ քնանան, իսկ պատանիները՝ ութէն տաս ժամ։ Մեծերը ամէն գիշեր առնուազն եօթ ժամ կամ աւելի քունի կարիք ունին։

Քունի մասին տարածուած են բազմաթիւ թիւրիմացութիւններ։ Անոնցմէ մէկը այն է, թէ մարդիկ տարիքի հետ աւելի քիչ քունի կարիք կ’ունենան։ Այս կարծիքը ճիշդ չէ։ Տարեցները նոյն քանակի քունի կարիք ունին, թէեւ տարիքի հետ քունի որակը կրնայ նուազիլ։ Բացի ատկէ, տարեց մարդիկ աւելի յաճախ կը գործածեն դեղեր, որոնք կրնան խանգարել քունը։

Միւս թիւրիմացութիւնը այն է, որ կարելի է արձակուրդի օրերուն «հատուցել» շաբթուան ընթացքին կորսուած քունը։ Հետազօտութիւնները ցոյց կու տան, որ ատիկա սխալ կարծիք է։

«Եթէ մէկ գիշեր վատ քնանաք եւ յաջորդ օրը աւելի երկար քնանաք, անիկա կրնայ օգտակար ըլլալ», կ’ըսէ Ռայթ։ «Բայց եթէ ամբողջ շաբաթ մը անբաւարար քուն ունենաք, շաբաթավերջը բաւարար չէ այդ բացը լրացնելու համար։ Ատիկա առողջ սովորութիւն մը չէ»։

Եթէ քունի դժուարութիւն ունիք, քունի կարեւորութեան մասին լսելը երբեմն կրնայ յուսախաբ ընել։ Սակայն պարզ քայլերու միջոցով կարելի է մեծցնել լաւ գիշերային քուն ունենալու հաւանականութիւնը։

Քունի բազմաթիւ տարածուած խանգարումներու համար գոյութիւն ունին բուժման միջոցներ։ Ճանաչողական-վարքաբանական դարմանումը (Cognitive Behavioral Therapy) կրնայ օգնել անքնութիւն ունեցող շատ անձերու։ Որոշ պարագաներու դեղամիջոցներն ալ օգտակար կրնան ըլլալ։

Քունի պակաս ունեցող որոշ մարդիկ կ’օգտուին CPAP կոչուող սարքէ մը։ Այս սարքը շնչուղին բաց կը պահէ, որպէսզի մարդը բնական կերպով շնչէ։ Այլ բուժումներու շարքին կրնայ ըլլալ կենսակերպի փոփոխութիւնը։

Ի վերջոյ, որքան կարելի է, պէտք է փորձել քունը առաջնահերթութիւն դարձնել։ Քունը անտեսելի բան մը չէ. ան կենսաբանական անհրաժեշտութիւն մըն է։