Ազգային եւ յեղափոխական երգերը հայ ժողովուրդի գոյապայքարի, յիշողութեան եւ արժանապատուութեան անբաժանելի մէկ մասնիկն են։ Անոնք միայն մեղեդիներ չեն, այլ՝ սերունդներ դաստիարակող եւ պայքարի կոչող կենդանի պատմութիւն։ Այս շաբաթ «Նոր Երթ»-ի հիւրն է Հայաստանէն ժամանած ազգային, յեղափոխական երգերու մեկնաբան ընկեր Սամուէլ Երանեանը։
Իր իւրայատուկ ոճով եւ հայրենասիրական ապրումներով՝ Երանեան
կը շարունակէ վառ պահել հայոց ազատամարտի հերոսական դրուագներն ու ֆետայական ոգին՝ կամրջելով Հայրենիքն ու Սփիւռքը։ Ստորեւ մեր կարճ հարցազրոյցը.
«Նոր Երթ»- Ո՞ր երգը կը փափաքիք անպայման երգել իւրաքանչիւր ելոյթի, անկախ առիթէն, եւ ինչո՞ւ։
Սամուէլ Երանեան-Գուրգէն Գաբրիէլեանի եւ Աշոտ Գրաշու «Ղարաբա՛ղ Իմ, Աղբիւր Ես Դու» երգը։ Փորձում եմ բոլոր ելոյթները սկսել այս երգով, եւ յոյս ունեմ որ մի օր այս երգը կ’երգեմ Արցախի մէջ։ Երգը կապ ունի ժամանակահատուածի հետ, երբ այլեւս Արցախ չունենք, ու վստահ եմ որ ժամանակաւոր է որ չունենք, ու այս երգը փոխուելու է։
«Ն.Ե.»- Ինչպէ՞ս սկսաւ ձեր երաժշտական ուղին։
Ս.Ե.-Դպրոցական տարիքէս, երբ 7-8 տարեկան էի, արդէն կ’երգէի դպրոցական միջոցառումներին, որոնց ներկայ էին լինում նաեւ երաժիշտներ։ Առաջին բեմս եղել է, երբ առաջին դասարան էի եւ մասնակցեցի դպրոցական միջոցառման «Պինկէօլ» երգով, որի համար էլ պարգեւատրուեցի մի փոքր խաղալիք օդանաւով։ Իսկ 6-7 տարի անց արդէն սկսեցի ձեռնա-դաշնակ (աքորտիոն) նուագել։ Սիրողական էի երգում մինչեւ 1989. այդ թուին Հայաստանի ռատիոյի եւ հեռուստատեսութեան կոմիտէն կազմակերպել էր Հայկական ազգագրական երգի ու պարի համոյթ, որի ընթացքին երգիչների մրցոյթ տեղի ունեցաւ ու ես մասնակցեցի ու շահեցի։ Արդէն սկսել էի իմ երթը դէպի մասնագիտացում։
«Ն.Ե.»- Ձեր երգերուն մէջ պայքարի ու հայրենասիրութեան շունչը ուժեղ է։ Ձեր ազատամարտիկ ըլլա՞լը պատճառ դարձաւ որ հայրենասիրական երգեր մեկնաբանելը դառնայ առաքելութիւն։
Ս.Ե.- Հայրենասիրական երգեր մեկնաբանելը դարձաւ առաքելութիւն անկախ իմ կամքից, առանց ծրագրելու, այն ժամանակահատուածում, երբ սկսել էր ազգային ազատագրական շարժումը։ Ու ես սկսեցի երգել հայրենասիրական եւ ազատագրական երգեր։ Նոյն ժամանակ շատ եմ սիրում երգել գուսանական երգեր, հեղինակային երգեր… բայց միշտ էլ աւելի շատ հայրենասիրական
երգն եմ ներկայացնում։
«Ն.Ե.»- Ազգային-յեղափոխական երգը ո՞ւր կը ծնի, ինչպէ՞ս կ’անմահանայ։
Ս.Ե.- Ազգային-յեղափոխական երգը որեւէ բանով պայմանաւորուած չէ, բայց ժամանակաշրջանը եւ իրադարձութիւնները ազդում են երգի ծննդի վրայ։ Ինչպէս մեր հերոսների երգերը, որոնք նրանց անմահացնելու օրինակ են։
«Ն.Ե.»- Ո՞ր երգը ամէնէն շատ կը պահանջուի ելոյթներու ընթացքին։
Ս.Ե.- Նայած թէ ո՞ւր եմ երգում։ Եթէ Հալէպ՝ ամենաշատն է պահանջւում «Մենք Անկեղծ Զինուոր Ենք» երգը։ Աւելի շատ տարեցները կ’ուզեն հին երգեր, բայց երիտասարդութեան մօտ աւելի պահանջ կայ նոր երգերի՝ նորօրեայ հերոսների եւ իրադարձութիւնների նուիրուած երգերի։
«Ն.Ե.»- Արցախեան ազատամարտի տարիներէն ի՞նչ մնացած է ձեր յիշողութեան մէջ, որ երբեք չէք մոռնար։
Ս.Ե.- Իմ ընկերները, մեր յաղթանակները… ուրիշ ոչինչ։
«Ն.Ե.»-Հալէպ ձեր այցելութեան տպաւորութիւնները կը ներ-կայացնէ՞ք քանի մը նախադասութեամբ։
Ս.Ե.- Սա արդէն իմ երրորդ այցելութիւնն է Հալէպ: Առաջին անգամ եկել եմ 2000-ին, ՀՅԴ-ի 110-ամեակի առիթով. եկել եմ ընկ. Վահան Յովհաննէսեանի հետ, որի հետ միասին, մէկ շաբաթուայ ընթացքում այցելել եմ նաեւ Քեսապ, Լաթաքիա, Գամիշլի եւ Դամասկոս։ Իսկ երկրորդ այցելութիւնը 2009-ին էր։ Նախքան պատերազմը Հալէպ ուրիշ էր, իսկ այսօր՝ ուրիշ։ Ես այսպէս չէի պատկերացնում…:
Հարցազրոյցը վարեց՝
Սեսիլ Պազարպաշեան